XV. Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia.
Mexikar emakume txotxongilolarien I. topaketa Monterrey
16-07-2008

Mexikar emakume txotxongilolarien lehen topaketan, uztailaren 14an, Mariona Masgrau II. Saria Vixky Ruano Maistrari eman zitzaion. Lerro hauen gainean Concha de la Casa, Vicky Ruano eta Elvia Mante.

Pantzerkiko (Espainia) Zuzendariak eman zuen irudia Ortuellako (Bizkaia) Txemi Novoak egina da. Hurekin Elvia Mante, XV. Jaialdiko (Festibaúl) Zuzendaria.
 

Elvia Mante-k eta Vésar Tavera-k, XV. Jaialdiko Zuzendariek, plaka bat ematen zioten Concha de la Casari txotxongiloen artea eta, bai Espainian bai Latin Amerikan, emakume txotxongilolarien lana balioesteko egin duen bide eredugarria sariztatzeko.


Uztailaren 14tik 16ra bitartean Mexikar Historiaren Museoan izan zen Mexikar emakume txotxongilolarien I. Topaketan txotxongilo antzerkigintzako maistra handiek hartu zuten parte, Blanca Herrera eta Rosita García Espinal, besteak beste.

César Tavera eta Elvia Mante, organizadores del XV. Jaialdiaren (Festibaúl) eta Emakume Txotxongilolarien I. Topaketaren antolatzaileak, baita Txotxongiloen Etxearen kudeatzaileak ere. Bertan Monterrey-ko Jaialdi paregabe honetatik pasatzen diren konpainia eta taldeek maitekiro oparitutako antzerki pertsonaiak oro gordetzen dituzte.
Monterrey, Mexiko, 2008ko uztaila

Hiru egun hauetan hogeitik gora emakume txotxongilolarik beren txostenak aurkeztu zituzten. Haietan lanbidea nola burutzen duten, beren lanak nola garatzen dituzten azaltzen dute, baita goraipatu ere txotxongiloei dieten amodioa, beren bizitzetako gorabeherak, jarraitu beharreko bideak eta, batez ere, eginkizun honetako ibilbide nekoso honetan laguntzen dieten guztiei dieten maitasuna. Eta gauza guztien gainetik, lanbide honetan onartuak eta ezagutuak izateagatik sentitzen duten poza.

Amaitzeko Elvia Mantek eta Concha de la Casak dei bat egiten diete txotxongilo antzerkigintzan dabiltzanei, eta bereziki arlo honetan diharduten emakumeei beren laguntza eman dezaten 2009an Charleville Mezieres-en egin behar den aurkezpena burutzen.
 

Mariona Masgrau II. Saria. Maria Virginia Ruano y Vargas-i omenaldia
15-06-2008



Bera ezagutzeko zori handiak gehien maite ditudan liburuetako bat eskuratzeko aukera eman zidan: “Eskularru edo zorroko txotxongiloak nola erabili” alegia. Bertan emakume honek maisuki erakusten digu urratsez urrats eskularru edo zorroko antzerkigintzaren nondik norakoak.

1970ean Mexikon argitaratu zen. Bere lanaren erakusgai eder honek Txotxongilo teknika honen erabilpena aurkezten du.

"Vicky Ruano" zenbait herrialdek gonbidatu dute hitzaldiak eman edo bere liburuak aurkez ditzan. Mexikon bertan, bere jaioterrian, zenbait telebista saio egin zituen eta berrogei urtetik gora eman zituen txotxongilo antzerkigintza zabaltzen lanean aritu zen erakunde guztietan.

Concha de la Casa

Behin, Mexiko hirian eskularru edo zorroko panpinak irakaskuntzan erabiltzeari buruzko ene eskola amaitutakoan, adin ertaineko maistra-ikasle bat hurbildu zitzaidan eta hauxe galdetu zidan:
-Utziko didazu, mesedez, ikusten nola dagoen eginda panpinaren gorputza?
-Ez du gorputzik, erantzun nion, nire besoa beste gorputzik ez du.
-Eta ahoa? Nola mugi dezake? –galdetu zidan-.
-Ez du ahoa mugitzen, erantzun nion amultsuki.
Beste galderarik egin gabe, panpina hartu eta arretaz do egiten diot, saiatuz eta ikusten nola panpinak hartua zuen bizitza ene eskuetan haren begien aurrean.
Maiz nire klaseetan gertatu eta gertatzen zaizkidan honen antzeko hamaika pasadizo konta nitzake

Vicky Ruano
 
Argibide gehiagorik: http://idnmexico.blogspot.com


Emetasuna txotxongilo-antzerkian
24-02-2008

Bilboko Txotxongilo Arteetako Dokumentazio Zentroa (Pantzerki) Txotxongiloak Femeninoan II. Topaketan parte hartzeko proposamenak ari da biltzen.

Proposamen hauek izan daitezke ordu beteko txostenak, hamabost minutuko adierazpenak eta gai honetan oinarritutako ikuskizunak.

Zeure proposamena bidali aurretik nondik norakoak ikus ditzazun, hementxe duzu “Txotxongiloak Femeninoan” foroaren aurkezpeneko testua, Bilboko XXVI. Nazioarteko Txotxongilo Jaialdiaren barruan egin zena, Jaialdi berareneta Pantzerkiren zuzendari Concha de la Casaren eskutik.
 

Orduan foro honen berri eman genuen, baita esan ere interneten bidez segitu ahal izango zela. Gaur egun ere foro hau zabalik dago oraindik parte hartu nahi duten guztientzat, emakumeen ikuspegitik eginiko txotxongilo antzerkiari buruzko gaiak trukatze aldera.

Emakume txotxongilolaria baldin bazara pasa zaitez huts egin gabe forotik, eta gizona bazara, berdin.

Pantzerki 


"Txotxongiloak Femeninoan" Topaketa
15-11-2007


2007ko azaroaren 15, 16 eta 17an, Barrainkuako Kultur Etxeko hitzaldi-aretoan "Txotxongiloak Femeninoan" lehen topaketa burutu zen .

Foro honetara gonbidatu zintuztegun, txotxongilolariaren lanbideaz hausnarketa egiteko asmotan, beti ere emakumeen ikuspegitik, emakume txotxongilolariaren ikuspegitik, alegia.

Topaketa honen helburua hauxe zen: besteak beste, emakume askorena ere baden lanbide honen gaineko ikuspegi, pentsamolde, sentipen eta bizipen anitz batzea, eta horrekin guztiarekin errealitatearen azterketa bat egitea.s, y realizar con ello un análisis de la realidad.



Aurrera segitu aurretik, eskertu nahi genizkizueke Topaketa honetara etortzeko aurkeztu dituzuen eskaerak, 300etik gora, denbora eta diru faltaz erantzun eta kudeatu gabe geratu direnak. Gauzak horrela, eta aurtengo lehen ekitaldi honek izan duen arrakasta ikusita, ekitaldiaren baliabideak handitzen ahaleginduko gara datorren urterako, eskaerak ere jasoz eta aurten sor daitezkeen gai berriak zehaztuz.
Eskerrik anitz zuen interesagatik eta espero dugu parte hartuko duzuela on-line foroan.

Ondoren topaketaren azken saioaren ondoren, partehartzaileen artean erredaktatutako ondorioak aurkeztuko ditugu.

Gaur, 2007ko azaroaren 17an, Bilbon, Barrainkua 7an, eta hilaren 15-16-17 egunetan bildurik egon ostean, lehen topaketa honetan “Txotxongilo Antzerkiko” emakume profesionalaren lana bere alor desberdin guztietan (erabilpena, eraikuntza, dramaturgia, etab.) aztertzeko asmoz parte izan dugunoi, eta gainerako emakume sortzaile batzuen historiaren bitartez egin diren beste zenbait hausnarketa batzuei esker, honako gauzak behar ditugula bururatu zaigu:

1,Hutsune hau bete dadila behingoz.

2.Gure garaikideak beren rol artistikoan ezagutzea, beraiengan geure burua ere ezagut dezagun eta beren erreferenteak gure lan propioetan sar ditzagun.

3. Beste batzuekin gure eskarmentua partekatzea, komunikabide sare organikoak sortuz, hala nola, esaterako, foro hau, bidea elkarrekin eta enfrentamendurik gabe egiteko xedearekin.

4. Txotxongiloaren atzean oinarrizko hamar hitz topatu dugula agerian uztea:
1.Bakardadea
2.Elkartasuna
3.Egiazaletasuna
4.Sintesia
5.Ametsa
6.Xalotasuna
7.Seriotasuna (etika)
8.Isiltasuna (entzuteko eta onartzeko gaitasuna)
9.”Saudade” (“Falta den norbaiten/zerbaiten presentzia” esan nahi duen hitz portugesa)
10.Batzea (antzinako arte honen inguruan dauden emakume profesional guztiak)

5.Informazioa zabaltzea


Pantzerki   

Ikastaroak eta tailerrak Barrainkuako Kultur Etxean
16-11-2007

Programatutako tailerrez gain, gainontzeko beste zenbait tailer burutu dira eskolako ume eta unibertsitateko ikasleen taldeetarako, bai Barrainkuako Kultur Etxean, bai interesatuen ikastetxeetan bertan.

Talde hauek paperezko antzerki-tailerrak burutu dituzte Ana Laura Barrosekin; baita txotxongiloak ere Ana Lía Zamoranorekin paper eta kartoizko zenbait material baliaturik.




"El Despertar de los Sentidos” (Grinen iratzartzea), "Astronomoa" eta Mariona Masgrau-ri Omenaldia
15-11-2007

Azaroaren 14an, asteazkenarekin, Mariona Masgrau-ren“El Despertar de los Sentidos” (Zentzumenen atzartzea) proiektatu ondoren, “Txotxongiloak Femeninoan” ekitaldiko lehen saria eskaini zen, kasu honetan, eta omenaldi gisa, Mariona Masgrau-ri.

Txema Oleagak, semearen izenean, Anastasi Rinos eta Toni Rumbau-ri eman zien zeramikazko irudia.

Ekitaldi hunkigarri honen ondoren La Tía Helena txotxongilo taldeak “Astronomoa” lana antzeztu zuen.

Txema Oleaga, Concha de la Casa, Toni Rumbau eta Anastasi Rinos.
Sari ematea.

"Grinen atzartzea”
"Astronomoa” Helena Millán
Sari banaketen agurra.

Hona hemen omenaldian Toni Rumbau-k eskainitako hitzaldia.
Mariona Masgrau Saria

Concha maitea eta gaionontzeko adiskideok,

Atseginez heldu naiz, Anastasi Rinos-ekin batera, Mariona Masgrau-ri emandako Mariona Masgrau saria jasotzera. Berak ezin jaso dezakeenez, logikoa da senide edo lagunik hurkoenek jasotzea. Hemen egon beharko liratekeen asko falta dira, Marionaren adiskide eta bidaideak, lagun minak eta familiakoak. Baina nik uste dut desagertutako pertsona bati egindako omenaldian, bera, Mariona dela nabarmenki agertu behar dena eta ez beste inor. Eta huts egite hauek lortzen baldin badute haren lekua bere izatez betetzea, pozik sentituko gara bihotzaren zolatik. Horra gure benetako saria.

Kontua horixe baita: txotxongilo eta ikuskizun berezi eta pertsonalen sortzaile izan zen Mariona artistaren irudia goraipatzea. Izan ere, hauxe izan zen, nire irudikoz, haren ezaugarri nagusia: burutzen zituen lanak bere-bereak zituen eta jende aurrean aurkezten zituenean, arrisku handi bat hartzen zuen, beren egiazko nortasuna ezkutuan gorde barik agertzera ausartzen diren artista guztiek bezalaxe. Obra bakoitza hutsartera salto egitea bezalako zerbait zen, abentura harrigarri bat, bai besteentzat, bai berarentzat ere.

Ausardia urrundik zetorren. La Fanfarra-ren hasierako lanetan ere aurki ditzakegu jadanik etorri edo jariotasun honen zantzuak. Nik uste dut Eugenio, taldearen lehen garaiko hirugarrena, ados egongo dela esatean Mariona izan zela La Fanfarra-ren motor artistiko eta sortzaile nagusia taldearen lehen urteetan. Berak egiten zituen txotxongiloak eta, ondorioz, ikuskizunaren hazpegi formalak aukeratzen zituen. Gero Eugenio eta biok alboetatik sartzen ginen eta azken ukituak ematen genizkien, baina hastapena, oinarria, Marionak egina zegoen jadanik aldez aurretik. Ikusi ahal izan nituen neure begiekin nola ateratzen ziren haren eskuetatik geroago zenbait lanetan La Fanfarra-ren eszenatokiak beteko zituzten pertsonaiak, aurpegiak, figurak, gorputzak, eskuak eta soinekoak.

Geroago, konpainia handitu zenean eta nork bere bidetik jarraitzea erabaki zuenean, Marionak buru-belarri ekin zion sortzeari, urtero-urtero obra berri bat aurkezten zuelarik. Agian bere obrarik pertsonalena den Magadalena-rekin hasi zen, bertan lehenengo aldiz geroagoko lanaren lerro nagusiak ezarri zituelarik. Intimismoa, barne ahotsa zalantzakorrak, sentipen sakonak eta bakardadearen zirrara gogorra, irudi txundigarriak, are kezkagarriak batzuetan, hunkitzeko ahalmen handia zuten objektu sinbolikoak, urradurak eta ia-ia deitoratzerik ez. Alde honetatik esan beharra dago Mariona oso emakume gogorra izan zela, eta sentimentalismoei itzuri bazitzaien ere, ez zuen sentimenduetatik ihes egiten. Beldurrik gabe egin zion aurre bizitzari.

Bere-berea zuen beste ezaugarri bat askatasuna dugu: libre sentitzea, ezeren edo inoren menpe jarri gabe. Denok dakigunez, hori garestia da eta Marionak larrutik ordainduko zuen, Pepe Otalek ordaindu zuen bezalaxe, askatasuna banderatzat izan zuen eta usa honetan ere bertan behera utzi gaituen beste txotxongilolari bat. Haren bidea ez zen betiko bide jorratua, gizalegeak, gehienen gustu estandarrek eta dagokigun agintariak baimentzen digutena. Arrosak ez baina arantzak ziren nagusi haren bide hartan. Baina horrelakorik gertatzen denean artea zorrozten da eta sortzen diren lanek dizdiz egiten dute originaltasunez gainezka. Horrelakoak izan ziren Marionaren lanak beraren azken garaian: originalak eta distiratsuak. Polemikoak ere bai, ez baitzegoen guztien gustuak asetzeko prest. Menderakaitzak, basatiak batzuetan, eta ausartak beti.

Horregatik irizten diot ezin egokiago Concha de la Casa-ren ekimenari, Mariona Masgrau saria sortzeari, alegia. Eta lehenengo aldi honetan Marionari berari emateari zilegi eta esker oneko ekintza deritzogu. Helburua gure ondoan apaltasunez baina ausardiaz lan egin zuen artista baten bizitza eta lana goraipatzea da; Espainian ez ezik, Argentinan eta Brasilen ere miretsia izan zena (hementxe zituen bere zaletu gehienak eta sutsuenak). Haren izpiritu libre horrek harritzen eta liluratzen zituen itsasoaz beste aldekoak. Haren ikuskizunak ez ziren batere otzanak eta horrek, zalantzarik gabe, Ameriketako ikusleak zur eta lur uzten zituen, baina era berean gogoko izaten zuten.

Hortaz, Concha de la Casa-ren ekimen honekin bat nator guztiz eta, bide batez, eskertu nahi diot omendutako artistaren lagun hurko eta senideen partetik, ekitaldi sinboliko baina egiazko hau, haren obra eta ibilbidea goraipatzeko balioko duena. Utzi berri gaituenak gure gogoan bizirik iraun dezan modu bat da. Luzaro bizi bedi Mariona Masgrau saria!
Toni Rumbau

Honakoek ere izenpetzen dute testu hau:
Octavi Rumbau Masgrauk, Eugenio Navarrok, Pili Gálvezek, José Mecherok.
 

"Mariona Masgrau" bideoen
12-11-2007
Bilborock Aretoan Mariona Masgrauren bideoak proiektatzeko asmoa dugu. “Magdalena”rekin hasiko gara eta ondoren “Constantine” emango dugu, eta gaur gauean zikloari amaiera emango diogu “Grinen Atzartzea”rekin. Bideoa amaitu ondoren, “La Tía Helena” txotxongilo taldeak “El Astrónomo” izeneko bere obraren zati bat eskainiko digu eta geroago “Txotxongiloak Femeninoan” I. Saria emango dute, ekitaldi honetan Mariona Masgrauren omenez.

Pantzerki   

Antzezpenak kalean: Granito Cafecito eta Juán Catalina
12-11-2007

Jaialdiaren lehen asteburuan (azaroak 10 eta 11), teatro emanaldiek Puppy (Guggenheim ondoan) eta Tapeliako (Uribitarte pasealekua) plazak alaitu dituzte, bi konpainiaren eskutik, hots: Soriako Juan Catalina eta Kolonbiako Granito Cafecito.

Granito Cafecito honek beste emanaldi bihotz-barnekoago bat ere eskaini zigun Barrainkuako Kultur Etxean.

Pantzerki 

Bilboko XXVI. Nazioarteko Txotxongilo Jaialdiaren inaugurazioa
10-11-2007

Larunbatean, azaroak 10, hasiera eman genion geure jaialdiari Bilborock aretoan, Valeria Guglietti-ren (Argentina) “No toquen mis manos” (Ez ukitu nire eskuak) lan ederrarekin, txotxongilo eta itzaletatako.

Asteburu berean Bilborock eta El Carmen aretoetan Panta Rhei (Euskal Herria) eta El Grillo (Kordoba) taldeek “Txintxilipurdi Erregea” eta “El Soldadito de plomo” (Berunezko soldadua) lanak eskaini zituzten hurrenez hurren.Ez huts egin hasi berria den jaialdi honetako gainontzeko antzezpenak eta ekitaldiak!


Pantzerki 


Erakustaldia: "Hariak,ametsak, itzalak eta emakumeak". Jesús Atienza
25-9-2007

2007ko urriaren 29tik azaroaren 23ra arte Barrainkuako Kultur Etxean (Barrainkua, 5 . Bilbao), Jesús Atienza-ren "Hariak,ametsak, itzalak eta emakumeak" erakusketa ikustera joan ahal izango zarete.

Bilboko XXVI. Nazioarteko Txotxongilo Jaialdiaren kariaz, eta aurtengo ekitaldirako hautatu duen goiburuaz (“Txotxongiloak femeninoan”) baliaturik, erakusketa honen bitartez Txotxongiloen mundua eta unibertsoa honen existentzia ahalbidetzen duten emakume txotxongilolariak omendu nahi nituzke.

Jesús Martinez Atienza.

Pantzerki

Foro berria. Txotxongiloak Femeninoan
25-9-2007


“Txotxongiloak Femeninoan” izeneko lehen topaketaren kariaz (Mariona Masgrau-ri Omenaldia) XXVI. BNTxJan zehar sortu dugun lehen foroari emango diogu hasiera gaur. Txotxongilo antzerkiaren eme izaeraz hausnarketa, solas, eta elkarrekin mintzatzeko une bat da. Foro telematiko hau zabalik egongo da Jaialdiaren azken egunera arte. Orduan zuen ekarpen guztien ondorioak bildu eta eztabaidatuko dira.

Denok animatu nahi zaituztegu bertan parte hartzera, planteatzen diren gaien gaineko zuen ideiak eta iritziak han plazaratzeko; edota zeuei interesa dakizkizuekeen beste batzuk iradokitzeko.

Forora esteka honen bitartez sar zaitezkete: Forora joan.

Pantzerki 
 


Todas las imágenes e información son propiedad de Pantzerki y/o sus autores.
No está permitida su reproducción pública en ningún medio sin el previo consentimiento de su propietario.